اعزام گرديدند . شهر رشت در اختيار انگليسيها قرار گرفت اما از پل چمارسرا آخرين حد غربى رشت به بعد در تصرف مبارزان جنگل بود . دو هواپيماى بمب‌افكن انگليسى اغلب روزها از قزوين برخاسته به تلافى حملات چريكى ، مواضع جنگليها را در جنگل ، گوراب زرميخ و كسما بمباران مىكردند . چند ماه پس از جنگ منجيل ، مبارزان جنگل طرح حمله به پادگان انگليس را در رشت به مرحله اجرا درآوردند . آنها حمله گسترده‌اى را به منظور تصرف پادگان و كنسولگرى انگلستان آغاز كردند . عده‌اى از سران جنگل از جمله ميرزا كوچك خان ، احسان الله خان ، سلطان داود خان و اسكندر خان امانى در حمله به پادگان انگليس شركت داشتند . جنگ نزديك 48 ساعت ادامه داشت . تعدادى از افراد دو طرف كشته و مجروح شدند . بالاخره جنگليها در برابر آتش مسلسلها و زره‌پوشها و نيز حملات هوائى ناچار دست از حمله برداشته و عقب‌نشينى كردند . سربازان انگليسى كه سخت عصبانى بودند ، پس از عقب‌نشينى مجاهدان جنگل ، خانه حاجى احمد كسمائى و عزت الله خان هدايت نماينده جنگليها در رشت را آتش زدند و آقابالا مطبعه ، تكيه مستوفى ، مهمانخانه متروپل و چند خانه مسكونى را ويران كردند ؛ سپس به بازرسى منازل پرداخته و هركجا به وجود مجاهدى مشكوك مىشدند آنجا را به گلوله مىبستند . بازرسى خانه‌ها و مزاحمت سربازان هندى و انگليسى به مدت چند روز ادامه يافت . همزمان با اين وقايع امير اسعد تنكابنى فرزند سپهسالار از موقعيت استفاده كرد و تفنگداران و افراد خود را همراه ضرغام السلطنه و فرزند خويش براى تسخير لاهيجان اعزام داشت . دكتر حشمت نمايندگانى به نزد وى فرستاد تا عهد مودت فومن را به او خاطرنشان ساخته وى را از حمله به مجاهدان جنگل و تصرف لاهيجان بازدارند اما امير اسعد نمايندگان دكتر حشمت را بازداشت نمود و حمله را آغاز كرد . در جنگى كه بين طرفين در اطراف رودسر رخ داد ضرغام لشگر به قتل رسيد و نيروى مهاجم متوارى شد . ادامه مبارزات و جنگهاى پراكنده بين جنگليها و نيروى انگليس موجبات خستگى هردو طرف را فراهم ساخته بود . انگليسيها از خطراتى كه دائما آنها را تهديد مىكرد در اضطراب و نگرانى بسر مىبردند و جنگليها كه از حملات متعدد خود نتيجه‌اى نگرفته و اهالى رشت را دچار مشكلاتى ساخته بودند از ادامه وضع ناراضى به نظر مىرسيدند . ژول سمپ كنسول فرانسه در رشت موقع را براى ميانجيگرى مناسب تشخيص داد و ضمن مذاكره با طرفين آنها را به سازش دعوت كرد . هر دو طرف پيشنهاد مذاكره را پذيرفتند و نمايندگان خود را تعيين كردند . از طرف قواى انگليس كلنل ماتيوس و مستر مايرو از سوى جنگليها دكتر ابو القاسم فربد و رضا افشار انتخاب شدند . اين افراد روز 22 مرداد 1297 در صفه‌سر ( سه كيلومترى رشت ) با يكديگر به بحث و مذاكره پرداختند و بالاخره براى عقد يك قرارداد 8 ماده‌اى به توافق رسيدند . قرارداد مزبور بدين‌شرح است : 1 - نمايندگان كميته اتحاد اسلام متعهد مىشوند قواء مسلح در راه قزوين و انزلى را كه معروف به راه عراق است در نزديكيهاى آن نگاه ندارند . « 13 » توضيح آن‌كه هرگاه قواى مسلح ديگرى سواى نظاميان انگليس يا نظاميان دولت ايران عازم گيلان از راه عراق باشند نمايندگان نظاميان انگليس قبول مىكنند كه در جمال‌آباد آنها را نگاهداشته تا كميته اتحاد اسلام از مقاصد آنها مستحضر شده در صورتىكه بر عليه آنها هستند حق دارند كه در همان راه با قوهء مسلحه مخالفت نمايند . 2 - نمايندگان اتحاد اسلام متعهد مىشوند صاحبمنصبان خارجى را اخراج نموده از دولتهائى كه با انگلستان در حال جنگ هستند صاحبمنصب استخدام ننمايند . 3 - نمايندگان كميته اتحاد اسلام متعهد مىشوند كه تهيه خواروبار لازم را براى نيروى موجود انگليس در گيلان بنمايند و نمايندگان نظامى انگليس متقبل مىشوند كه افراد مسلح يا غير مسلح براى جمع‌آورى آذوقه به صفحات گيلان اعزام ندارند . 4 - نمايندگان اتحاد اسلام متقبل مىشوند اسراى دولت انگليس را كه عبارت از كاپيتن نوئل و ليوتنان موريس و كلنل شامانوف و كاپيتن استريك و صمصام الكتاب مىباشند رد كرده اسراى كميته اتحاد اسلام را در هر نقطه باشند تحويل بگيرند . 5 - نمايندگان نظامى انگليس متعهد مىشوند در امور داخلى ايران مداخله ننمايند مگر در صورتىكه ايرانيها با دشمنان انگليس مساعدت كرده به ضد انگليس اقدام كنند . 6 - نمايندگان قشون انگليس قول مىدهند بهيچوجه در مقاصد كميته اتحاد اسلام ، مادام كه مربوط به پيش بردن منافع دشمنان انگليس نباشد ضديت ننمايند . 7 - از اهالى دعوت بشود كه براى حفظ خود ، حاكمى به طور موقت انتخاب كنند تا حكومت ايران نمايندهء خود را بفرستد . 8 - نمايندگان طرفين متعهد مىشوند كه قواى مسلح آنها بهيچوجه داخل شهر نگردد . امضاء نمايندگان انگليس : كلنل ماتيوس - ماير . امضاء نمايندگان جنگل : دكتر ابو القاسم فربد - رضا افشار . پس از امضاى قرارداد بلافاصله اسرا مبادله شدند و چند تن افسر آلمانى ، اطريشى و ترك عثمانى ، كه به تعليم مجاهدان اشتغال داشتند ، جنگل را ترك كردند . جنگليها به مفاد قرارداد عمل نمودند و قواى انگليس بدون برخورد با هيچ مانعى از گيلان عبور كرد « 14 » ، اما انگليسيها پس از چند ماه قرارداد را آشكارا زير پا نهادند زيرا جنگ جهانى اول در اواخر سال 1918 ميلادى با پيروزى آنها به پايان رسيده و نفوذ آنها در سراسر جهان مخصوصا در خاورميانه افزايش يافته بود . وثوق الدوله كه از سياستمداران طرفدار انگليس بود به مقام نخست‌وزيرى منصوب شد ، وى ابتدا كوشش كرد از طريق مذاكره به نهضت جنگل پايان دهد . نمايندگانى نزد ميرزا اعزام داشت و پيغام فرستاد كه حكومت گيلان را به

--> ( 13 ) . متن قرارداد عينا نقل شده و جملات نارساست . ( 14 ) . ژنرال دنسترويل همراه نفراتش خود را به قفقاز رسانيد ولى موفقيتى حاصل نكرد .